Gốc > Văn hóa - du lịch và phong tục Việt >
Đỗ Thanh Dương @ 09:25 15/01/2010
Số lượt xem: 1182
Câu đối Tết_ 春 联
Để trang hoàng nhà cửa và để thưởng xuân, trước đây từ các Nho học cho tới những người bình dân vẫn còn coi trọng phong tục treo "câu đối đỏ" nhân ngày Tết.
Hay:
Hai mươi tuổi trẻ măng, các cụ cũng gọi thầy nghe mà đỏ mặt;
Sáu chục xuân già cả, con trẻ tự xưng em nghĩ lại tươi đời.
Có là bao, ba vạn sáu ngàn ngày, được trăm cái Tết;
Ước gì nhỉ, một năm mười hai tháng, cả bốn mùa xuân.
Chiều ba mươi nợ réo tít mù, co cẳng đạp thằng bần ra cửa;
Sáng mồng một rượu say túy lúy, giơ tay bồng ông Phúc vào nhà.
Đón Xuân mới tới, rước ông Thần Tài vô trong nhà ở mãi;
Tiễn năm cũ qua, đuổi thằng túng thiếu đến chỗ khác chơi luôn.
Và có những câu đối rất hay như:
Ngào ngạt mùi hương, dẫu tại đất người không mất gốc;
Lung linh ánh lửa, dù xa quê cũ chẳng quên nguồn.
Lộc biếc, mai vàng, xuân hạnh phúc
Đời vui, sức khỏe, Tết an khang.
Tối ba mươi, đón giao thừa, cành trổ lộc
Sáng mùng một, mừng năm mới, nhánh khai hoa.
Già mẫu mực, tâm đức nêu gương, việc đạo việc đời truyền con cháu;
Trẻ xông pha, nhiệt tình phấn đấu, chữ trung chữ hiếu học ông bà.
Những câu đối này được viết bằng chữ Nho (màu đen hay vàng) trên những tấm giấy đỏ hay hồng đào, cho nên thường được gọi chung là "câu đối đỏ".
Những chữ nghĩa ở các câu đối này thường là những câu chúc tụng nhân năm mới, chẳng hạn như:
- Phước thâm tự hải (hạnh phúc nhiều sâu như biển)
- Lộc cao như sơn (của cải nhiều cao như núi)
Hay là:
- Thiên tăng tuế nguyệt, nhân tăng thọ (Trời đất gia tăng ngày tháng ví như con người mỗi năm tăng thêm tuổi thọ)
- Xuân mãn càn khôn, phúc mãn môn (mùa xuân về đầy trong Trời Đất ví như hạnh phúc đầy nhà)
Câu đối cũng còn được gọi là liễn. Liễn thường là những dải giấy màu đỏ hay hồng đào, hai đầu dải giấy có làm trục bằng gỗ hay bằng tre để khi treo lên thì dải câu đối được ngay ngắn. Cũng có khi liễn không cần có trục và chỉ là những dải giấy để tiện dán vào những nơi cần treo như ở hai bên bàn thờ, các cột nhà cửa, cổng hay ngõ...
Trước đây ở thôn quê, mỗi khi Tết đến, người ta còn cẩn thận dán liễn đỏ ở nơi các cửa chuồng lợn, trâu, bò hoặc ở thân cây dừa, nhãn, ổi, na... để ngụ ý cầu mong cho mọi sự được tốt đẹp như lợn, trâu, bò hay ăn chóng lớn, sinh đẻ đầy đàn... các cây thì sai trái.
Những nhà không có đủ khả năng và phương tiện viết câu đối ăn Tết thường phải nhờ những cụ đồ Nho chuyên viết và bán những câu đối Tết. Các văn nhân nhân dịp Tết cũng thường làm câu đối để bày tỏ ý chí của mình hoặc chỉ trích những thói hư tật xấu của người đời.
Chẳng hạn như:
- Thiên hạ xám rồi, còn đốt pháo
- Nhân tình bạc thế, lại bôi vôi
(Trần Tế Xương)
Hay:
- Tối ba mươi khép cánh càn khôn
Ních chặt lại, kẻo Ma vương đưa quỷ tới
- Sáng mồng một lỏng then tạo hóa
Mở toang ra, cho thiếu nữ đón xuân vào
Sáu chục xuân già cả, con trẻ tự xưng em nghĩ lại tươi đời.
Ước gì nhỉ, một năm mười hai tháng, cả bốn mùa xuân.
Sáng mồng một rượu say túy lúy, giơ tay bồng ông Phúc vào nhà.
Tiễn năm cũ qua, đuổi thằng túng thiếu đến chỗ khác chơi luôn.
Và có những câu đối rất hay như:
Lung linh ánh lửa, dù xa quê cũ chẳng quên nguồn.
Đời vui, sức khỏe, Tết an khang.
Sáng mùng một, mừng năm mới, nhánh khai hoa.
Trẻ xông pha, nhiệt tình phấn đấu, chữ trung chữ hiếu học ông bà.
Sưu tầm
Đỗ Thanh Dương @ 09:25 15/01/2010
Số lượt xem: 1182
Số lượt thích:
0 người
 
- Phong tục Tết xưa (08/01/10)
- Mâm ngũ Quả ngày Tết. (08/01/10)
- Lễ tết (08/01/10)
- Ngày Tết nói chuyện câu đối Tết (08/01/10)
- Phong tục Đón Xuân. (08/01/10)
























Ý kiến trao đổi