tiện ích online

TIỆN ÍCH ONLINE

Tin tức cập nhật

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • thống kê truy cập

    free counters

    HỌP MẶT VIOLET OPEN HÈ 2017

    Gốc > Học vui - Vui học >

    Công tác tập huấn đội tuyển tham dự các kỳ thi HSG Vật lý

    Công tác tập huấn đội tuyển tham dự các kỳ thi HSG Vật lý

    Công tác tổ chức tập huấn các đội tuyển học sinh giỏi có tác dụng quan trọng đến kết quả dự thi của đội tuyển. Trong mấy năm gần đây, công tác này tuy đã có những thay đổi và được cải tiến nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu và xem xét. Báo cáo này nhằm đóng góp thêm một số ý kiến về các vấn đề đó.            

     I. Sự cần thiết và nhu cầu tập huấn các đội tuyển học sinh giỏi THPT tham dự các kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, quốc tế và khu vực

          a) Yêu cầu cao của các kỳ thi chọn học sinh giỏi: động viên, khuyến khích người dạy và người học phát huy năng lực sáng tạo, dạy giỏi, học giỏi; đồng thời phát hiện người học có năng khiếu về môn học để tạo nguồn bồi dưỡng, thực hiện mục tiêu đào tạo nhân tài cho địa phương, đất nước. Tập huấn là cơ hội trang bị kiến thức để học sinh thể hiện năng lực sáng tạo của mình.

           b)  Sự chênh lệch giữa nội dung chương  trình thi chọn HSG và chương  trình nâng cao

    Nội dung thi học sinh giỏi các cấp, đặc biệt cấp quốc gia, quốc tế và khu vực thường rộng hơn khá nhiều chương trình học của học sinh (chương trình nâng cao).

          So sánh 2 chương trình : Chương trình Nâng cao với chương trình chuyên sâu (hoặc Nội dung dạy môn Vật lí, trường THPT chuyên  từ năm học 2001 -2002), ta thấy:

         -  Về thời lượng, nội dung bổ sung bằng 50 % kiến thức trong chương trình THPT. Trong kế hoạch dạy học, mỗi tuần mỗi lớp chuyên Vật lí có 1,5 tiết để dạy thêm chương trình này

         -  Về mức độ: Nội dung bổ sung thường là các nội dung khó hơn, đề thi   phần lớn đều rơi vào các phần này.

            Ví dụ : Trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm 2010, học sinh nếu chỉ học chương trình Nâng cao (không học thêm) thì chỉ làm được :

    -         Phần a Câu 1(Cơ học) :0,75 điểm;

    -         Câu 2 (Nhiệt học): 2,5 điểm (Nếu nắm vững phép tính tích phân, vi phân)

    -         Phần a Câu 4 (quang học-lăng kính):  (1 điểm)

    Tổng cộng 4,25 điểm/20

                         Trong bài thi chọn đội tuyển HSG quốc gia dự Olimpic quốc tế ngày 1, học sinh nếu chỉ học chương trình Nâng cao (không học thêm) có thể làm được

    -         Phần a Câu 1(Chuyển động của vệ tinh có tích phân hàm vectơ): 1 điểm;

    -         Phần a Câu 2 (Tĩnh điện): 0,75 điểm

                 Tổng cộng 1,75 điểm /20

             Do đó, để tham gia các kỳ thi học học sinh giỏi này, học sinh phải học thêm nhiều chuyên đề mới, kiến thức mới. Nếu chỉ học trong phạm vị kiến thức của chương trình THPT, học sinh hầu như không tham dự được.

           c) Từ năm 2007, việc không phân chia bảng làm cho các tỉnh trước đây tham gia ở bảng B nay có thành tích dự thi kém đi (năm 2005 có 11/63 tỉnh không có học sinh đoạy giải vật lí; năm 2010 con số này tăng lên đến 15/63). Nguyên nhân là do đề thi chỉ căn cứ vào kiến thức quy định ở bảng A. Do đó việc tập huấn ở các đơn vị trước đây chỉ tham dự ở bảng B càng cấp thiết hơn vì lượng kiến thức nhiều hơn.

            d) Tài liệu phục vụ cho tập huấn  học sinh giỏi còn thiếu, khó chọn lọc để phù hợp với đối tượng học sinh và yêu cầu của từng kỳ thi. Khả năng tự học của học sinh còn hạn chế nên cần có thầy và có các đợt tập huấn tập trung để hướng cho họ cách học,  nâng cao trình độ của mình.

           e) Sự hào hứng và say mê của học sinh đối với kỳ thi học sinh giỏi kém dần do bỏ tuyển thẳng vào đại học, do sự hấp dẫn của các suất học bổng đi học nước ngoài nếu đạt thủ khoa các kỳ thi tuyển sinh vào đại học... Việc phấn đấu này có phần khả thi hơn phấn đấu đoạt giải quốc gia.  Nhiều học sinh nhất là học sinh lớp 12 xin ra khỏi đội tuyển hoặc cố tình thi đạt điểm kém để không phải ở trong đội tuyển. Tỷ lệ học sinh lớp 12 trong các đội tuyển giảm dần (dẫn chứng; Năm 2010 đội tuyển vật lí của Bắc Giang, Nghệ An có 6 hoc sinh trong đó chỉ có 1 học sinh lớp 12 ) 

    Năm

    Tổng số học sinh dự thi

    Lớp 11

    Tỉ lệ

    2006

    532

    147

    27,4 %

    2008

    377

    115

    30,5%

    2010

    386

    134

    34,7%

     

         2) Nhu cầu:

          a)  Đối với các đội tuyển các tỉnh:

              - Chương trình thường được hoàn thành sớm (từ đầu học kì 1) nên cần có ôn luyện và tập huấn cả trước và sau khi thành lập đội tuyển. Trong các đợt tập huấn học sinh có nhu cầu học thêm các thầy giáo khác với các thầy dạy thường ngày trên lớp để được bổ sung cả về kiến thức và phương pháp.

              - Tập huấn là cơ hội giao lưu, trao đổi kiến thức và kinh nghiệm giảng dạy

              -  Một số đơn vị chỉ có kinh phí đầu tư cho tập huấn. Trong thời kỳ này thày và trò mới được bồi dưỡng thêm.

          b)  Đối với đội tuyển quốc gia dự thi các Olympic quốc tế và khu vực.

             Việc tập huấn là nhu cầu bắt buộc vì:

    -         Có một số chuyên đề lí thuyết rất ít đề cập đến trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia - vòng 1(như nhiễu xạ, phân cực, khí thực ....). Đa số các đơn vị không quan tâm bồi dưỡng các nội dung này. Đây là những mảng trống cần phải đựơc bù đắp cho đội tuyển quốc gia dự khi thi các Olympic quốc tế và khu vực.

    -         Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia không tổ chức thi thực hành, học sinh hầu như không được rèn luyện kỹ năng thực hành. Trong Olympic quốc tế và Châu Á, điểm thực hành chiếm 40% (20/50). Nếu không tập trung để nâng điểm thi thực hành, học sinh sẽ khó đoạt được huy chương.

    -         Học sinh cần làm quen với kiểu bài thi của Olympic (thi trong thời gian dài, khoảng 5 tiếng, không cần lập luận nhiều. Trong đề thi có nhiều phần kiến thức mới không có trong chương trình. Học sinh phải đọc, thừa nhận và dùng nó để giải quyết vấn đề tiếp theo.

    Thòi gian tập huấn là yếu tố quan trọng quyết định kết quả dự Olympic. Một số nước thường tổ chức tập huấn  nhiều tháng trước khi đoàn đi dự thi.

    Đoàn học sinh Việt Nam dự thi Olympic Vật lý quốc tế (IPHO 2010) tại Croatia thắng lợi trở về

    (Ảnh: Bích Ngọc-TTXVN)

     

    II. Việc tập huấn các đội tuyển học sinh giỏi trong một số năm gần đây

    1. Ở cấp tỉnh, thành phố

        -   Tất cả các đội tuyển cấp tỉnh, thành phố đều tổ chức tập huấn trước khi chọn hcọ sinh giỏi quốc gia khoảng 2 tuần đến 2 tháng. Giáo viên tham gia tập huấn chủ yếu là các giáo viên trong khối chuyên, trường chuyên hoặc trường đặt đội tuyển. Tỷ lệ giáo viên mời thỉnh giảng (từ các đơn vị bạn hoặc từ Trung ương chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ (ước tính 5 - 10%).

             Kinh phí tập huấn được thực hiện khác nhau ở các địa phương (hoặc theo chế độ giao khoán : 10 triệu đ/ môn cho cả kỳ tập huấn ) hoặc bồi dưỡng theo tiết dạy, giá tiền cao hơn tiền dạy thừa giờ nhứng không đáng kể ( chỉ khoảng gấp 2)

             Học sinh các đội tuyển của các tỉnh, thành phố trong thời gian tập huấn có thể được nhận tiền bồi dưỡng.

             2) Ở cấp quốc gia (Trung ương)

    a)     Cách tổ chức và kinh phí phục vụ tập huấn

    -  Từ năm 2005 về trước, việc tổ chức tập huấn do chuyên viên Bộ Giáo dục và Đào tạo trực tiếp chủ trì. Từ năm 2005, Bộ giao việc chủ trì tổ chức tập huấn đội tuyển học sinh giỏi vật lí quốc gia cho Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.  Chất lượng tập huấn được tăng cường, phòng thí nghiệm và dụng cụ thí nghiệm phục vụ cho tập huấn cũng được tăng cường. Sự cải tiến này đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhứng lỗ hỏng về kiến thức đẫ được phát hiện để bù đắp, việc rèn luyện  thực hành được coi trọng. Tỉ lệ đạt huy chương vàng, bạc đã tăng so với các năm trước.

      Tuy thế, ta vẫn chưa có chưa có đề tài, đề án dựng các bài thí nghiệm riêng dành cho tập huấn đội tuyển. Việc chuẩn bị bài thí nghiệm thực hành cho đội tuyển còn 

         - Kinh phí phục vụ cho tập huấn: Theo Thông tư 49 /2007/TTLT/BTC-BGDĐT ban hành ngày 18/5/2007. Hiện một số nội dung của Thong tư hiện đã lạc hậu, khong còn phù hợp với thực tiến hiện nay (dẫn chứng: tiền dạy 100.000 đ/giờ lý thuyết, 150.000 đ/giờ thực hành) 

    b)     Kết quả.

    -  Các đợt tập huấn thực hiện đúng kế hoạch, tập hợp được lực lượng đủ để duy trì tập huấn trong thời gian đủ dài. Nhiều khó khăn về tập huấn đã được vựot qua:

    - Thành tích thi Olympic trong các năm gần đây đã có phần ổn định.

     III. Những khó khăn và kiến nghị về công tác tập huấn học sinh giỏi cấp quốc gia trong thời gian tới

         1. Những khó khăn

             - Đội ngũ giáo viên dạy tập huấn còn ít và phần lớn là các cán bộ giáo sư cao tuổi. Thiếu các cán bộ giáo viên giỏi, quan tâm nhiều đến vật lí sơ và công tác bồi dưỡng tập huấn học sinh giỏi THPT.

            - Chưa có phòng thí nghiệm riêng được đầu tư phù hợp với mục địch tập huấn đội tuyển.

    2.  Kiến nghị
       a) Xây dựng Trung tâm thực hành dành cho học sinh giỏi THPT .

          Trung tâm này có đủ các môn dự thi Olympic quốc tế (như Vật lí, Hoá học, Sinh học) có phòng và đủ trang thiết bị thí nghiệm cần thiết để  có thể thực hiện ba nhiệm vụ sau:

    - Ra đề thi thực hành trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi. Người ra đề có thể lựa chọn thiết bị và dụng cụ thí nghiệm, gia công các chi tíêt đơn giản, tiến hành thử nghiệm và quyết định bài thi thí nghiệm thực hành.

     - Tập huấn các đội tuyển dự thi các Olympic quốc tế và khu vực. Muốn vậy Trung tâm cần có một số tối thiểu các bài thí nghiệm cơ bản và một số bài thực hành chuyên sâu do các chuyên gia thiết kế tương thích với các bài thi thực hành trong các Olympic.

    - Bồi dưỡng giáo viên dạy chuyên trong các kỳ bồi dưỡng hè của Bộ.

         Trung tâm này nên đặt ở trường chuyên của một trường đại học để có đội ngũ cán bộ có đủ khả năng quản lí và khia thác các thiết bị thí nghiệm của nó.

    c)     Cải tiến chế độ kinh phí cấp cho công tác tập huấn theo hướng kinh phí này gắn với sự biến đổi giá cả của thị trường. Muốn vậy cần xây dựng Thông tư về kinh phí cấp cho tập huấn học sinh giỏi theo hướng mở: Tăng quyền tự quyết về kinh phí cho Thủ trưởng cơ quan tổ chức tập huấn, các định mức chi cho công tác tập huấn được tăng theo với tỉ lệ tương ứng với tỉ lệ tăng của tiện lương tối thiếu.

    d)     Để khai thác các trong bị thí nghiệm do IphO 2008 bàn giao lại và các thí nghiệm sẽ được bổ sung thêm, cần có đề tài khoa học về việc sử dụng, thiết kế, xây dụng các bài thí nghiệm dành cho tập huấn học sinh giỏi

       Chúng tôi hy vọng Đề án xây dưng các trường THPT chuyên và Dự án phát triển vật lí Việt Nam cùng quan tâm, hỗ trợ kinh phí và các điều kiện này để xây dựng Trung tâm nêu trên. 

    Vũ Đình Tuý

    Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo

    Hội Giảng dạy Vật lý

    Nhắn tin cho tác giả
    Đỗ Thanh Dương @ 19:31 13/12/2010
    Số lượt xem: 891
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến

    HỖ TRỢ QUẢN TRỊ WEBSITE

    Thay tên website / Chọn thư mục / Mở ra
    Giao diện Module Thư mục Thành viên Tài nguyên Xóa Code
    http://